سمينار“ بررسي وضعيت كودكان خياباني “    سمينار“ بررسي وضعيت كودكان خياباني “ روز يكشنبه 7/12/79 توسط جمعيت امام علي (ع) و با همكاري جهاد دانشگاهي دانشگاه الزهرا و انجمن علمي – دانشجويي دانشكده روان شناسي در آمفي تئاتر شماره 1 اين دانشگاه برگزار شد . اين مراسم شامل سخنراني ، پرسش و پاسخ ، گزارش و نمايش فيلم بوده و در آن جمع كثيري از دانشجويان ، اساتيد و دست اندر كاران امور كودكان فراري و خياباني حضور داشتند . موضوعات مطرح شده در اين همايش عبارتند از : نقش طلاق در فرار كودكان توسط خانم دكتر درويزه مشاور و استاد دانشكده روان شناسي علل جامعه شناختي فرار كودكان . آقاي دكتر شيخي ، جامعه شناس تحقيق در مورد علل فرار كودكان در خانواده هاي فقير (علل فرهنگي و اقتصادي ) خانم دكتر پيوسته گر ، استاد دانشكده روان شناسي كودكان كارتون خواب و علل فرار خانم دكتر راستگار از مركز حمايت از كودكان مصاحبه با كودكان خياباني ، خانم شيدا محمدي ، خبر نگار روزنامه جام جم . ويژگيهاي رفتاري كودكان خياباني ، علل فرار و نگاه صحيح به اين كودكان ، آقاي جانقلي مؤسس خانه سبز و مشاور در زمينه كودكان خياباني و مسئول توسعهْ خانه هاي سبز فعاليتهاي خانه ريحانه ، خانم آقا زاده ، مشاور خانه ريحانه در پايان اين مراسم از زحمات بي دريغ آقاي جانقلي به عنوان طراح و مؤسس خانه هاي سبزكه كودكان خانه سبز ايشان را به نام “بابا جانقلي “ مي شناسند تجليل شد.     UP  طرح سمينار بررسي وضعيت كودكان فراري و خياباني   بررسي معضل كودكان خياباني با ديد تازه و آماري جديد (امروزي ) و شرح وضعيت كنوني اين كودكان در سطح شهر معضل كودكان خياباني همچون بسياري از مشكلات جامعه امروزي ما تيتروار و بر طبق آمار گذشته و اطلاعات ناكامل، در ادارات مربوطه مورد بررسي قرار مي گيرد، جمعيت به عنوان اولين قدم موثر براي رفع اين مشكل، اقدام به دعوت به همكاري و  شور با اساتيدي نمود كه داراي اطلاعات آماري دقيق از وضعيت كودكان خياباني و خانواده هاي اين كودكان مي باشند، شناسايي وضعيت اين كودكان با اطلاعات جديد اين امكان را مي دهد كه محققين اين معضل بتوانند بر پايه اين اطلاعات صحيح برنامه ريزي هاي فرهنگي اجتماعي  ارائه داده و در جمع آوري و ساماندهي وضعيت، اين كودكان قدم هاي مثبت تري بردارند. دانستن تعداد دقيق كودكان  خياباني در جامعه امروز شهرهاي بزرگ، علل فرار اين كودكان قدم هاي مثبت تري بردارند. آموزش علمي عملي به خانواده هايي كه فاقد فرهنگ مكفي براي تربيت صحيح فرزندان خود در جامعه امروزي مي باشند، در جهت پيشگيري از فرار اين كودكان، تربيت نيروهاي مددكار جهت رجوع به خانواده هايي كه فرزندشان مستعد به ترك خانه مي باشند، شناسايي علل فرار كودكان كه به عواملي تظير طلاق والدين، اعتياد والدين، ناسازگاري والدين، ازدواج مجدد والدين مي باشد كه اين شناسايي به پيشگيري از فرار كودكان كمك مي كند همچنين آگاهي از محل هاي اسكان اين كودكان، خطرات احتمالي مكاني زماني كه به استقبال اين كودكان مي رود، شناسائي دام هاي سو استفاده گر كه بر سر راه كودكان ناآگاه فراري گسترده مي شود.   1- ريشه يابي علل فرار كودكان   ريشه يابي علل فرار كودكان و نوجوانان از آن جهت حائز اهميت است كه با توجه به گسترش جمعيت در ايران و فقر فرهنگي كه امروزه گريبانگير بسياري از خانواده هاست و از سوي ديگر سيل كودكان فراري كه اكثريت قريب به اتفاق آنها را كودكان از شهرستاني و روستاهاي افتاده تشكيل مي دهند، سبب نگراني مسئولان ذيربط مي شود. در حالي كه اكثر اين كودكان ساكن روستاهاي محروم بوده و از فقر مالي و فرهنگي شديدي در خانواده  رنج مي برند و در عين حال، بحران هاي سن بلوغ خود را مي‌گذرانند، در شرايطي كه فاقد يك عامل مثبت فكري به عنوان كمك براي گذراندن اين دوران مي باشند، آنچه ماحصل اين برخورد عقايد و غيبت تربيت صحيح است فرار كودكان به شهرهاي بزرگي است كه براي آنها در پس جذابيت  هاي ظاهري، داراي خطراتي بس وحشتناك و تهديد كننده است. با توجه اين نياز جمعيت بر آن شد تا با مشاركت اساتيد متخصص مجرب چون خانم دكتر راستگار كه از مسئولان انجمن حمايت از كودكان بوده و سالهاي بسياري را در تحقيق و جستجو پيرامون وضعيت كودكان خياباني و ريشه يابي علل اين فرار صرف كرده است آقاي جانقلي موسس خانه سبز شهرداري كه اولين محلي است كه جهت جمع آوري و اسكان اين كودكان تهيه شده است، و ساير اساتيدي كه واقف به زمينه هاي بروز اين مشكل در خانواده ها مي باشند دعوت نمود و ضمن تحليل دلايل فرار كودكان اين دلايل در خانواده هاي آنها ريشه يابي نموده و با ارائه آمار و نتايج تحقيقاتي دقيق، جمعيت اميدوار است با ثبت اين دلايل در خانواده هاي آنها و ريشه‌يابي بتواند در سطحي وسيع و كارا، معضل كودكان خياباني را از ريشه بخشكاند به اين ترتيب كه با آموزش خانواده در نحوه برخورد با كودكان خود در سنين بلوغ وتشريح اعمال و عكس العمل هاي طبيعي اين كودكان در اين سنين بحراني و تشريح وضعيت اين كودكان در خانواده هاي دچار مسائل بحراني همچون خانواده هاي داراي طلاق، ازدواج مجدد، اعتياد و آموزش پيشگيري از پديد آمدن عواقب نامطلوب ناشي از اين مسائل در خانواده ها راهكارهاي كارايي را جهت شناخت و حل معضل كودكان خياباني ارائه دهد. اين نكته قابل توجه است كه خيل عظيمي از مخاطبين اين سمينار را دانشجوياني تشكيل مي دهند كه آنها نيز از شهرها و روستاهاي دورافتاده اين مرز و بوم به دانشگاه آمده اند و پس از پايان تحصيل اكثراً به محل هاي زندگي خود باز مي گردند و شايد آنها به عينه شاهد وقوع همين مسائل كه ناشي از فقر فرهنگي مناطق محروم است باشند و شايد شكافتن اين مسائل و مشكلات و آموزش نحوه برخورد با بحران‌هاي دوران بلوغ كودكان و نوجوانان از هم اكنون كه اين نسل تازه به استقبال زندگي نويني در زير يك سقف مشترك مي روند، بتواند از بسياري مسائل در ارتباط با اين قشر آسيب ديده اجتماعي جلوگيري نمايد.   UP   2- بررسي وضعيت خانواده هايي كه فرزندانشان در معرض خطر ترك خانه قرار دارند   هميشه بهترين شعاري كه در تمامي ارگان هايي كه به نوعي با معضلات اجتماعي در ارتباط بودنده اند اين بوده است كه پيشگيري بهتر از درمان است. جمعيت امام علي (ع) اين روش را نيز چون ساير مشكلات جامعه، بهترين درمان براي حل مشكلات خود مي داند از اين رو، و از آنجا كه شايد بسيار باشند تعداد خانواده هايي كه با مشكلاتي چون طلاق، ازدواج مجدد، ناسازگاري پدر و مادر اعتياد و يا حتي دعواهاي ساده خانوادگي روبرو بوده و كودك يا نوجواني نيز دارند كه در حال عبور از مرحله بحراني  خود است در چنين شرايطي شايد به گمان آنها نرسد اما كودك آنها شايد در معرض خطر ترك خانه باشد؛ جمعيت با تذكر اين شرايط خاص به دانشجويان كه در آستانه آغاز اين اين دوره از زندگي خود بوده و از طبقات مختلف اجتماع با طرز فكرها و فرهنگ هاي متفاوت مي باشند بر آن است كه احتمال دچار شدن اين مشكلات را به فرار كودك از خانه را به حداقل برساند، در اين مسير خانم دكتر درويزه استاد دانشگاه كه مشاوره خانواده نيز مي باشند و در مورد خصوصيات خانواده هايي كه كودكانشان در معرض خطر فرار بوده و علائم و نشانه هاي وضعيت بحراني روحي در نوجوانان و احتمال تبديل اين تنش روحي به ترك خانه را با اطلاعات آماري دقيق از بررسي دبيرستان هاي دخترانه توضيح دادند.   3- آشنايي با سيستم كاري خانه هاي شهرداري خانه سبز و خانه ريحانه چگونگي سامانده كودكان خياباني توسط اين  مراكز   از آنجا  كه جمعيت امام علي (ع) يكي از اهداف خود را رفع اين معضل اجتماعي قرار داده است و يكي از روش هاي حل اين مشكل جمع آوري كودكاني است كه در سطح شهر پراكنده اند، استفاده از تجربيات ارگان هايي كه قبلاً اقدام به اين عمل نموده اند درصدر كارهاي جمعيت قرار مي گيرد. بر همين اساس جمعيت با دعوت مسئولان خانه هاي سبز و ريحانه، اولين خانه هاي احداثي توسط شهرداري كه براي امر جمع آوري كودكان خياباني و ساماندهي وضعيت آنها طرح ريزي شده است، سعي در شناساندن اين مراكز به دانشجويان و با تشريح سيستم كاري و مشكلات احتمالي آن، روند فعاليت اين واحدها را مورد بررسي قرار داده در اين راستا، مؤسس خانه سبز، آقغاي جانقلي كه اولين شخصي است كه به طور مشخصي اقدام به جمع آوري كودكان خياباني و اسكان آنها در خانه سبز نمود و طي مراحل بسيار صقيل و طولاني خود به تنهايي به فراهم آوردن امكانات رفاهي در اين مركز نمود، به اين ترتيب آقاي جانقلي ضمن تشريح مراحل ابتدايي كار در تشكيل خانه سبز، و چگونگي روند آن اعم از اينكه كودكان قبل از اسكان بايستي مراحل پزشكي قانوني از نظر صحت مزاج و نيروي انتظامي از نظر عدم سوء سابقه را گذرانده و پس از آن در حالي كه مركز از وضعيت خانواده كودك اطلاعات كافي كسب مي كند و در عين حال كسب اطمينان از اينكه خانواده قادر به نگهداري از فرزند خويش نمي باشند آنها را در خانه سبز اسكان مي دهند قابل ذكر است كه  اين مراحل در خانه ريحانه نيز با سرپرستي خانم اسكندري طي مي‌شود با اين تفاوت كه دختران فراري ساكن در خانه ريحانه پس از طي مراحل تحقيقي فوق الذكر به يكي از مراكز بهزيستي يا اصلاح تربيت و يا با تعهد به  خانواده خود باز گردانده مي شوند كه تا كنون اين امر موجب فرار دختران فراري شده ولي پاسخي از سوي مسئولين اين خانه در مورد علت عملكرد خود دريافت شده است: ضمن آنكه آقاي جانقلي و خانم محمدي زاده به عنوان نماينده از حانه ريحانه در مركز خود از وجود امكانات تفريحي ورزشي براي دختران و پسران ساكن اين مراكز خبر دادند. به اين ترتيب تشريح كم و كيف جمع آوري كودكان خياباني و سازماندهي مراحل جذب اين كودكان سر مخاطبان  سمينار اين آگاهي را مي دهد كه همچون مردم كوچه و بازارند از اين كناركودكان خياباني بي تفاوت نمي گذرند، از مسائل ديگر كه درين مراكز بايد شناسايي شود وجود نيروهاي مددكار مورد نياز اين واحدهاست به نحوي كه تك تك اين كودك كه با بحران‌هاي روحي خاص روبرو بوده و از خانه و كاشانه خود خارج شده اند نيازمند عبور از كانالي استاندارد هستند و جمعيت با مخاطب قرار دادن دانشجويان روانشناسي و مشاوره و مطالعات خانواده بر آن است تا اين قشر تحصيلكرده كارآمد را متوجه قطب هاي نيازمند جامعه گردانده و به آنها اين آگاهي را اهدا نمايد كه كارگزاران ( مسئولان و متخصصين در راس امور) و نيروي كارا (دانشجويان) در اين قبيل سمينارها زمينه را براي جذب نيروي كارآمد در نقاط جامعه فراهم نموده است.     UP     4- شناساندن اين معضل اجتماعي به دانشجويان و معرفي راهكارهايي كه اين قشرها بر اين اصل اين مشكل اجتماعي مي توانند ارائه دهند و جذب نيروهاي داوطلب به همكاري.   جمعيت معتقد است حل معضلات اجتماعي جز به دست ياري خود اين اجتماع امكان پذير نخواهد بود به طوريكه تا زمانيكه خود جامعه مستعد دريافت اين ياري نباشد و مشكلات و ريشه‌هاي اين آسيب ها را قطعاً در خود شناسايي نكند نمي تواند جامعه خود را به جامعه اي سالم تبديل نمايد در اين رستا، جمعيت قصد داشت با برگزاري اين سمينار و تشريح معضل كودكان خياباني يكي از مهمترين مشكلات جامعه را به قشر فرهيخته آن كه دانشجويان مي باشند بشناساند. دانشجوياني كه با بالا بردن سطح معلومات علمي يكي از مهمترين مشكلات جامعه  و آن هم فقر فرهنگي علمي را در خود حل كرده اند و درصدد ايجاد جامعه اي سالمتر مي باشند با شناختن اين مشكلات، حتي اگر راه حلي براي آن نيابند اما عبور از بحران مشكل برايشان آسانتر خواهد بود. گذشته از آنكه هيچ قشري به اندازه قشردانشجو در زمينه رشته تحصيلي خود، به خصوص، مستعد و پويا عمل نمي كند و به محض شناختن راههاي پي گيري و هضم راه حل ها اقدام به انجام كار مي نمايد، به همين دليل جمعيت امام علي (ع) با برگزاري سمينار كودكان خياباني به صورت خاص براي دانشجويان رشته هاي درگير با اين معضل اجتماعي فكر پوياي اين دانشجويان را در مسير دريافتن راهكارهاي اين قشر آسيب ديده و ارائه راه حل براي ساختن جامعه اي سالمتر قرار داد. همچنان كه از دانشجوياني كه خود عامل تشكيل دهنده سمينار بوده اند ياري گرفت تا آنها كه يك مخاطب صرف  بودند همگي به نوعي با توشه اي پر از  جلسه خارج شوند. همچنين، جمعيت در طول سمينار با ارائه فرم و پرسشنامه جهت جذب نيروهاي آماده براي طرح‌ريزي و براي حل معضل كودكان خياباني از همان آغاز ارتباط گيري، دانشجويان را به عنوان يك مهره كليدي وارد عرصه تصميم گيري نموده و راهكارهاي بهبود وضعيت را از خود آنها مي گيرد. با توجه به اين اهداف پنج گانه جمعيت در اولين قدم براي حل معضل كودكان خياباني اقدام به برگزاري سمينار كودكان خياباني با حضور انبوه دانشجويان رشته هاي روانشناسي، جامعه‌شناسي، مشاوره و مطالعات خانواده نمود و با  نظر متخصصين و مسئولين ذيربط نتايج سمينار را براي تبديل به راهكارهاي عملي جمع آوري نمود.     سمينار در دو بخش انجام گرفت:     قبل از فرار: جستجوي علل فرار كودكان در خانواده: ·        سطح سواد و تحصيلات خانواده ·        فقر فرهنگي خانواده ·        بافت فرهنگي محل سكونت در اجتماع: ·        محيط ارتباطي كودك و دوستان ·        ناهنجاري هاي جامعه بعد از فرار: موقعيت كودكان در اجتماع و خطرات تهديد كنندة او نقش مراكز دولتي: ·        شهر داري ·        قوة قضائيه      ·        بهزيستي           در جمع آوري كودكان و وضعيت خانوادة‌ كودكان بعد از فرار آنها كه با توجه به اين تقسيم بندي، اساتيد و مسئولان نيز در بخش هاي مختلف به ايراد سخنراني و ارائه مقاله پرداختند. سخنرانان عبارت بودند از:  خانم دكتر درويزه، استاد دانشكده روانشناسي مشاور خانواده  خانم دكتر راستگار: از مسئولان انجمن حمايت از كودكان، داراي سابقه طولاني در تحقيق در وضعيت كودكان خياباني موضوع سخنراني كودكان كارتون خواب از كارتون خوابي تا كانون خوابي.    خانم دكتر پيوسته گره استاد دانشكده روانشناسي  آقاي جانقلي: مؤسس خانه سبز، ازمسئولان امور زندانها و شهرداري. موضوع سخنراني: طبقه بندي كودكان خياباني، ريشه يابي علل فرار آنها در خانواده ها.    خانم محمدي زاده، سرپرست اداره روابط عمومي و اطلاعات و آمار خانه ريحانه. خانم محمدي زاده سرپرست روابط عمومي و اطلاعات و آمار خانه ريحانه ضمن توضيح در مورد چگونگي تشكيل خانه ريحانه و سيستم سازماني و سرپرستي دختران فراري به تشريح فعاليتهاي جنبي اين مركز در جهت رفاه كودكان مسكون در اين خانه پرداختند.    آقاي دكتر شيخي: استاد دانشكده علوم اجتماعي و متخصص در امور جامعه شناسي. موضوع سخنراني: نگاه جامعه شناسي به وضعيت كودكان خياباني و نحوه برخورد با آنها   آقاي شارمين ميمندي نژاد، مؤسس جمعيت امام علي (ع). موضوع سخنراني: تشريح ديدگاه هاي جمعيت در ساماندهي وضيعت كودكان خياباني، تشريح برنامه هاي جمعيت در عمل به ا ين ديدگاه و توضيح چگونگي مشاركت دانشجويان در انجام اين امر مهم اجتماعی   UP